Φιλοσοφική Παιδαγωγία

«Δείχνω στους μαθητές μου κομμάτια ενός απέραντου τοπίου, του οποίου ίσως δεν ξέρουν τα κατατόπια».

ΛΟΥΝΤΒΙΧ ΒΙΤΤΓΚΕΝΣΤΑΪΝ. (2007). Στοχασμοί. Πρόλογος – Επιλογή – Μετάφραση – Σχόλια Κωστής Μ. Κωβαίος. Αθήνα: Στιγμή, σ. 31.

Ενότητα 1η: Η ιδιαιτερότητα της φιλοσοφικής σκέψης

ΛΟΥΝΤΒΙΧ ΒΙΤΤΚΕΝΣΤΑΪΝ, Στοχασμοί, πρόλογος – εισαγωγή – μετάφραση – σχόλια Κωστής Μ. Κωβαίος, εκδ. Στιγμή, Αθήνα 2007. 

1. «Τα φιλοσοφικά προβλήματα δεν είναι ερωτήματα στα οποία πρέπει να βρούμε απάντηση, αλλά ερωτήματα των οποίων αναζητούμε το νόημα. Διότι προορισμός των επιχειρημάτων, σε πολλές περιοχές της φιλοσοφίας, δεν είναι να απαντούν σε ερωτήματα, αλλά να δείχνουν ότι αυτά τα ερωτήματα στερούνται νοήματος. Συνήθως το πρώτο λάθος που κάνουμε στις φιλοσοφικές μας έρευνες είναι το ίδιο το ερώτημα»· σ. 20 [7]. 

2. «Επιχείρημα. Ο ρόλος του δεν είναι να πείθει θετικά ή να μεταπείθει, αλλά να απομακρύνει εσφαλμένες ιδέες και προκαταλήψεις»· σ. 20 [8]. 

3. «Η φιλοσοφία, όπως εμείς εννοούμε τη λέξη, είναι ένας αγώνας ενάντια στη γοητεία που ασκούν επάνω μας ορισμένα είδη εκφράσεων»· σ. 21 [12]. 

4. «Η φιλοσοφία δεν είναι μάθηση, αλλά δραστηριότητα»· σ. 21 [15]. 

5. «Στη φιλοσοφία δεν ρίχνουμε θεμέλια αλλά τακτοποιούμε ένα δωμάτιο»· σ. 26 [42]. 

6. «Θα μπορούσαμε να ονομάσουμε “φιλοσοφία” και αυτό που είναι δυνατόν πριν από κάθε νέα ανακάλυψη κι εφεύρεση»· σ. 26 [44]. 

7. «Οι απαντήσεις που η φιλοσοφία δίνει στα ερωτήματά μας πρέπει να είναι θεμελιώδεις στην καθημερινή ζωή και στην επιστήμη. Πρέπει να είναι ανεξάρτητες των πειραματικών ευρημάτων της επιστήμης. Η επιστήμη χτίζει ένα σπίτι από τούβλα, το οποίο αφού ολοκληρωθεί δεν το αγγίζουμε πια. Η φιλοσοφία τακτοποιεί ένα δωμάτιο, κι έτσι πρέπει να πάρει στα χέρια της τα πράγματα πολλές φορές. Η ουσία αυτής της διαδικασίας είναι ότι ξεκινάει με μια φοβερή ακαταστασία· δεν μας νοιάζει η ομίχλη, αρκεί να ξεκαθαρίζει σιγά-σιγά»· σ. 26 [45]. 

ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 

1η ομάδα: 

• Διαβάστε με προσοχή το 1ο απόσπασμα και στο τετράδιό σας προσπαθήστε να ορίσετε τι είναι η Φιλοσοφία. 

2η ομάδα: 

• Διαβάστε με προσοχή το 2ο και 3ο απόσπασμα και στο τετράδιό σας προσπαθήστε να ορίσετε τι είναι η Φιλοσοφία. 

3η ομάδα: 

• Διαβάστε με προσοχή το 4ο, 5ο και 6ο απόσπασμα και στο τετράδιό σας προσπαθήστε να ορίσετε τι είναι η Φιλοσοφία. 

4η ομάδα: 

• Διαβάστε με προσοχή το 7ο απόσπασμα και στο τετράδιό σας προσπαθήστε να ορίσετε τι είναι η Φιλοσοφία.

Ενότητα 1η: Η ιδιαιτερότητα της φιλοσοφικής σκέψης

«Το πρόβλημα της μύγας που παγιδεύτηκε μέσα στο άδειο μπουκάλι είναι πως, ενώ υπάρχει διαφυγή, δεν μπορεί να τη βρει και φτερουγίζει νευρικά χωρίς να βρίσκει άκρη. Είναι μάταιο να υποδείχνεις στη μύγα πώς θα βγει, γιατί, ενώ εσύ ξέρεις τι θα έκανες, αν ήσουν μύγα, αυτή δεν ξέρει τι να κάνει, γιατί δε σκέφτεται όπως εσύ. Ανάλογα, οι προσπάθειες να δοθούν απαντήσεις στα φιλοσοφικά ερωτήματα μένουν συχνά ατελέσφορες, γιατί αυτά είναι έτσι διατυπωμένα, που να προϋποθέτουν διανοητικές δυνατότητες που πραγματικά δεν έχουμε. Αν χαμηλώναμε τους τόνους μας και αναδιατυπώναμε τα ερωτήματα με λιγότερο φιλόδοξες αξιώσεις, θα μπορούσαμε ίσως να αναμένουμε πιο θετικά αποτελέσματα».

Λ. Βιτγκενστάϊν, Φιλοσοφικές έρευνες, μτφρ. Π. Χριστοδουλίδη, εκδ. Παπαζήση. Αθήνα 1977, σ. 309.

ΦΥΛΛΟ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ - εν είδει διαγωνίσματος

Δευτέρα 12 Δεκεμβρίου 2018 (Β2 / Β3).